Podczas niedawnej wizyty w Polsce Andrus Ansip, komisarz ds. jednolitego rynku cyfrowego stwierdził, że Polska jest bardzo zorientowana na rozwój cyfrowej gospodarki, a także kładziemy nacisk na cyfrowe usługi administracji. Ale to nie był jedyny cel wizyty. Celem było przede wszystkim pozyskanie poparcia dla działań zaplanowanych w ramach Digital Single Market.

Mateusz Morawiecki, wicepremier i minister rozwoju na Forum Jednolitego Rynku stwierdził, że rozwój jednolitego rynku cyfrowego w Unii Europejskiej jest szczególnie ważny dla nowych graczy z Europy Środkowo-Wschodniej, w tym polskich firm. Chodzi o to, aby nie było na nim barier, które utrudniają im dogonienie pozostałych.

Polska od początku popierała w stanowiskach rządu Digital Single Market i – jak widać – nadal popiera. Choć diabeł zawsze tkwi w szczegółach i to w zakresie poszczególnych inicjatyw – projektów, finasowania i regulacji – należy wykazać dużą aktywność. Wiodącą rolę w procesie negocjacji poszczególnych rozwiązań mają w Polsce Ministerstwo Rozwoju oraz Ministerstwo Cyfryzacji. Dlatego bardzo ważne jest, aby zainteresowani przedsiębiorcy – i organizacje przedsiębiorców z branży – obserwowali ten proces, uczestniczyli aktywnie w konsultacjach, nie tylko wzywani do odpowiedzi, ale także z własnej inicjatywy.

Prace w Komisji Europejskiej nad jednolitym rynkiem cyfrowym

I tak ostatnio w ramach realizacji założeń Digital Single Market pojawiły się m.in. dwa komunikaty: Cyfryzacja europejskiego przemysłu: Pełne wykorzystanie możliwości jednolitego rynku cyfrowego (COM(2016) 180) oraz Priorytety w normalizacji ICT na jednolitym rynku cyfrowym (COM(2016) 176). Celem pierwszego Komunikatu Komisji jest przedstawienie zestawu środków z zakresu polityki, stanowiących część pakietu na rzecz modernizacji technologii jednolitego rynku cyfrowego i usług publicznych, przedstawionego w strategii jednolitego rynku cyfrowego. Komisja wskazuje także, że celem tego Komunikatu jest wzmocnienie konkurencyjności Unii Europejskiej w zakresie technologii cyfrowych oraz zapewnienie, aby każdy sektor przemysłu w Europie – niezależnie od gałęzi, lokalizacji i wielkości – mógł w pełni korzystać z innowacji cyfrowych.

Komunikat stanowi część pakietu technologicznego działań w ramach jednolitego rynku cyfrowego, na który składają się także trzy inne komunikaty i trzy dokumenty robocze: w sprawie Europejskiej inicjatywy na rzecz chmury obliczeniowej; priorytetów w sferze normalizacji sektora technologii komunikacyjno-informacyjnych (ICT, teleinformatycznych); planu działania w zakresie europejskiej administracji publicznej: Internetu rzeczy IoT (Internet of Things); obliczeń o wysokiej wydajności oraz w sprawie technologii kwantowych.

Określenie ram inicjatyw w ramach pakietu technologicznego

Celem pierwszego dokumentu jest m.in. nakreślenie ram koordynacji inicjatyw przedstawionych w pakiecie technologicznym na szczeblu unijnym i państw członkowskich oraz innych działań, takich jak inwestycje w innowacje cyfrowe i infrastrukturę oraz przyśpieszenie rozwoju normalizacji w celu zapewnienia interoperacyjności rozwiązań ICT. Niebanalne znaczenie ma także sprostanie wyzwaniu dostosowania kwalifikacji pracowników i obywateli, aby owocnie wykorzystać efekty zachodzących zmian technologicznych. Komisja poświęca także sporo uwagi działaniom w zakresie unowocześnienia sposobu działania administracji publicznej i zwiększania roli sektora publicznego, jako stymulatora popytu na nowoczesne rozwiązania cyfrowe przy jednoczesnym wzmocnieniu ich standaryzacji.

Celem Komisji Europejskiej w ramach prac nad Digital Single Market jest m.in. nakreślenie ram koordynacji inicjatyw przedstawionych w pakiecie technologicznym na szczeblu unijnym i państw członkowskich oraz innych działań, takich jak inwestycje w innowacje cyfrowe i infrastrukturę oraz przyśpieszenie rozwoju normalizacji w celu zapewnienia interoperacyjności rozwiązań ICT. 415 mld euro i setki tysięcy dodatkowych nowych miejsc pracy miałoby przynieść stworzenie w Europie jednolitego rynku cyfrowego.

W komunikacie Komisja Europejska wyraża pogląd, że postęp w kluczowych technologiach sektora ICT – takich, jak Internet rzeczy, rozwój sieci łączności piątej generacji, przetwarzanie informacji w chmurze obliczeniowej, przetwarzanie i analizy wielkich zbiorów danych, czy automatyzacja i robotyka – wpływa na modernizację i konwergencję technologiczną pozostałych sektorów gospodarki i życia społecznego. Komisja zwraca także uwagę na występujące nierównomierności w zakresie zaawansowania różnych grup przedsiębiorców – w tym znaczne zaawansowanie dużych i części średnich firm, a także na opóźnienia i niskie wykorzystanie potencjału rozwiązań teleinformatycznych wśród mikro i małych przedsiębiorstw.

Według informacji przytoczonych przez KE, sektor ICT w Europie wytwarza ok. 4% PKB i zatrudnia 6 mln pracowników, zaś wartość dodana tego sektora w Unii Europejskiej przekracza 580 mld euro i stanowi prawie 10 % wartości dodanej działalności przemysłowej ogółem. Należy również wspomnieć, że aż 17 % wydatków przedsiębiorstw na badania i rozwój jest generowanych przez wspomniany segment gospodarki.

Kształtowanie polityk normalizacji technologii ICT w Europie

Celem drugiego Komunikatu Komisji Europejskiej jest nakreślenie podejścia do kształtowania polityki normalizacji technologii informacyjno-komunikacyjnych tak, aby normy ICT były opracowywane w sposób odpowiadający potrzebom wszystkich sektorów gospodarki, były tworzone w sposób elastyczny oraz powiązane z prowadzonymi badaniami i innowacjami. W treści komunikatu Komisja Europejska wskazuje także na cel strategiczny, jakim jest zapewnienie Unii Europejskiej pozycji lidera w globalnej gospodarce cyfrowej.

Komisja Europejska wskazuje na szerokie znaczenie normalizacji ICT, jako istotnej dla:

  • pozostałych sektorów gospodarki, a nie tylko branży ICT,
  • konwergencji technologii pomiędzy różnymi sektorami gospodarki, w szczególności pomiędzy sektorami wytwórczymi i usługowymi,
  • szybkości rozprzestrzeniania się innowacji,
  • konkurencyjności gospodarki Unii Europejskiej i powiązań handlowych z najważniejszymi partnerami handlowymi.

Podstawowym wymiarem, w jakim ukazane jest znaczenie normalizacji ICT jest zapewnienie interoperacyjności rozwiązań teleinformatycznych różnych dostawców, wykorzystywanych we wszystkich sektorach gospodarki. Równocześnie interoperacyjność technologii teleinformatycznych jest także wskazywana, jako katalizator zmian technologicznych, polegających na wykorzystaniu potencjału, jaki niesie za sobą proces cyfryzacji gospodarki w drodze ku zwiększaniu jej konkurencyjności i innowacyjności.

Komisja poświęca W STRATEGII DIgiTAL SINGLE MARKET sporo uwagi działaniom w zakresie unowocześnienia sposobu działania administracji publicznej i zwiększania roli sektora publicznego, jako stymulatora popytu na nowoczesne rozwiązania cyfrowe przy jednoczesnym wzmocnieniu ich standaryzacji.

Komunikat zwraca także uwagę na złożoność procesu normalizacji w obszarze technologii teleinformatycznych oraz znaczną liczbę podmiotów zaangażowanych w ich opracowanie. Podkreśla także, że normy są także efektem komercyjnych prac badawczo-rozwojowych prowadzonych przez firmy, czy ośrodki naukowe, co powoduje, że mogą zawierać w sobie elementy powiązane z prawami własności intelektualnej. Z drugiej strony powoduje to, że dostęp do norm wiąże się z kosztami, co jest istotne zwłaszcza dla mikro i małych firm.

Dokument podkreśla także znaczenie międzynarodowej współpracy pomiędzy przedsiębiorcami z obszaru Unii Europejskiej oraz innych, wiodących technologicznie krajów z pozostałych kontynentów.

Plan działań Komisji Europejskiej zawiera trzy elementy:

  • inicjatywę dotycząca normalizacji europejskiej, która zostanie przyjęta we współpracy ze wszystkimi podmiotami w celu poprawy wydajności i skuteczności europejskiego systemu normalizacji, określonego w rozporządzeniu nr 1015/2012,
  • pięć priorytetowych dziedzin, w których poprawa normalizacji ICT jest najpilniejsza,
  • propozycję procedury wysokiego szczebla politycznego, która będzie służyła zatwierdzaniu, monitorowaniu i dostosowaniu wykazu wyżej wymienionych priorytetów.

Jako najbardziej istotne z punktu widzenia potrzeb normalizacji dziedziny ICT Komisja wskazuje:

  • przetwarzanie informacji w chmurze obliczeniowej (cloud computing), które jest także przedmiotem oddzielnego Komunikatu Komisji COM (2016) 178,
  • Internet rzeczy, który jest przedmiotem towarzyszącego Komunikatowi COM (2016) 176 dokumentu roboczego SWD,
  • rozwój sieci łączności komórkowych 5G,
  • bezpieczeństwo cybernetyczne,
  • technologie przetwarzania i analizy wielkich zbiorów danych (big data).

W ramach wskazanej procedury wysokiego szczebla politycznego, Komisja Europejska wskazuje na działania w ramach europejskiej wielostronnej platformy ds. normalizacji, plan działań na rzecz normalizacji ICT oraz roczny plan działań Unii Europejskiej w zakresie normalizacji.

Walka Unii Europejskiej z dyskryminacją, m.in. geograficzną

Ale to jest dopiero początek dla powyższych zmian. Chodzi m.in. o planowane rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Europy w sprawie blokowania geograficznego oraz innych form dyskryminacji ze względu na przynależność państwową klientów, ich miejsce zamieszkania lub miejsce prowadzenia działalności na rynku wewnętrznym oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE. To o jego poparcie zabiegał w Polsce Andrus Ansip.

Wg Komisji Europejskiej, postęp w kluczowych technologiach sektora ICT – takich, jak Internet rzeczy, rozwój sieci łączności piątej generacji, przetwarzanie informacji w chmurze obliczeniowej, przetwarzanie i analizy wielkich zbiorów danych, czy automatyzacja i robotyka – wpływa na modernizację i konwergencję technologiczną pozostałych sektorów gospodarki i życia społecznego. Komisja zwraca także uwagę na występujące nierównomierności w zakresie zaawansowania różnych grup przedsiębiorców.

W strategii jednolitego rynku cyfrowego przyjętej w maju 2015 r. oraz w strategii jednolitego rynku przyjętej w październiku 2015 r. zapowiedziano działania legislacyjne w celu rozwiązania problemu tzw. nieuzasadnionego blokowania geograficznego, a także w celu kompleksowego zwalczania dyskryminacji ze względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania bądź prowadzenia działalności.

Ma to też powiązanie z inna kluczową dla jednolitego rynku dyrektywą. Pomimo wdrożenia zasady niedyskryminacji zapisanej w art. 20 ust. 2 dyrektywy 2006/123/WE dyrektywy usługowej, konsumentom nadal odmawia się sprzedaży i oferuje odmienne warunki przy transgranicznym zakupie towarów lub usług. Wynika to głównie z niepewności co do tego, co stanowi obiektywne kryteria uzasadniające różnice w sposobie traktowania klientów przez handlowców. Aby zaradzić temu problemowi jaśniejsze powinno być – dla handlowców i konsumentów – w jakich sytuacjach różnice w traktowaniu ze względu na miejsce zamieszkania nie mają uzasadnienia.

Komisja Europejska opublikowała 18 marca 2016 roku zbiór badań dotyczących mechanizmów geoblokowania, występujących w świecie cyfrowym. Nad poszczególnymi analizami pracowały cztery dyrekcje generalne: DG JUST, DG COMP, DG CONNECT oraz DG GROW. Z kolei na zlecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, DELab przygotowało Analizę mechanizmu geoblokowania w kontekście różnicowania cen w Unii Europejskiej w transgranicznym handlu elektronicznym. Perspektywa Polski. Co ciekawe stwierdzono, że co do zasady nie istnieją przesłanki do wprowadzania dodatkowych regulacji zakazujących geoblokowania. Wskazano, iż szczególnym obszarem wymagającym harmonizacji jest rynek pocztowy. I co ważne tzw. geoblokowanie nie wyczerpuje listy czynników, które mogą stanowić bariery w rozwoju transgranicznego handlu online na terenie Unii Europejskiej.

Powyższe wnioski i być może pewne niezrozumienie wynika jednak z przyjętej nazwy „geoblokowanie” dla regulowanego zagadnienia. Samo rozporządzenie jest o tyle ciekawe, że dotyka całego cyklu sprzedaży czy świadczenia usługi – począwszy od zamówienia, poprzez płatności, dostawę aż po rozliczenie podatku. I warto się zapoznać z tym rozporządzeniem, gdyż jako taki przepis będzie ono obowiązywał bezpośrednio w naszym porządku prawnych.

Niniejsze rozporządzenie stosuje się do następujących sytuacji:

  1. gdy handlowiec sprzedaje towary, świadczy usługi lub zamierza to czynić w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym klient ma miejsce zamieszkania lub miejsce prowadzenia działalności;
  2. gdy handlowiec sprzedaje towary, świadczy usługi lub zamierza to czynić w tym samym państwie członkowskim, w którym klient ma miejsce zamieszkania lub miejsce prowadzenia działalności, lecz klient jest obywatelem innego państwa członkowskiego;
  3. gdy handlowiec sprzedaje towary, świadczy usługi lub zamierza to czynić w państwie członkowskim, w którym klient tymczasowo przebywa, nie zamieszkując ani nie posiadając miejsca prowadzenia działalności w tym państwie członkowskim.

Planowane ułatwienia dla Europejczyków

Już w grudniu 2015 roku zaprezentowaliśmy dwie propozycje stanowiące element strategii rozwoju jednolitego rynku cyfrowego. Jedna z nich dotyczy zmiany zasad zawierania umów – dziś mamy 28 odmiennych zasad dotyczących sprzedaży online dóbr materialnych i 28 odmiennych zasad dotyczących sprzedaży online treści cyfrowych. Naszym celem jest ich zharmonizowanie, tak aby istniały tylko dwa typy zasad – dot. sprzedaży online dóbr materialnych oraz treści niematerialnych” – relacjonował Andrus Ansip, dodając, że Polska w tym zakresie wspiera działalność Komisji Europejskiej.

4% PKB wytwarza w Europie sektor ICT i zatrudnia 6 mln pracowników, zaś wartość dodana tego sektora w Unii Europejskiej przekracza 580 mld euro i stanowi prawie 10 % wartości dodanej działalności przemysłowej ogółem. Należy również wspomnieć, że aż 17 % wydatków przedsiębiorstw na badania i rozwój jest generowanych przez wspomniany segment gospodarki.

Druga propozycja , która może zainteresować konsumentów to kwestia tzw. przenoszenia treści. Jak wyjaśnił, obecnie 35% Europejczyków spędza przynajmniej 10 dni w ciągu roku w innym państwie członkowskim. „Chcemy, aby mieli oni dostęp do legalnie kupionych w swoim kraju treści cyfrowych, także wtedy, gdy przebywają w innym państwie Unii Europejskiej. Dziś nie mają takiej możliwości z uwagi na restrykcje związane z prawami autorskimi” – podsumował. Dodał, że z technicznego punktu widzenia nie jest to trudne, tym bardziej, że już dziś 20% użytkowników internetu korzysta z połączenia VPN, aby mieć dostęp do treści cyfrowych.

Planowane w Komisji Europejskiej – w ramach pakietu technologicznego – działania zmierzające do stworzenia jednolitego rynku cyfrowego:

  • inicjatywa na rzecz chmury obliczeniowej,
  • priorytety w sferze normalizacji sektora technologii komunikacyjno-informacyjnych (ICT, teleinformatycznych),
  • plan działania w zakresie europejskiej administracji publicznej,
  • Internet rzeczy IoT (Internet of Things),
  • obliczenia o wysokiej wydajności,
  • technologie kwantowe.

Sebastian Christow, dyrektor Departamentu Gospodarki Elektronicznej, Ministerstwo Rozwoju.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ